zondag, maart 27, 2011

Kwaliteitsverbetering in de medische wereld

Het heeft niets met internet te maken, maar een gedachtenexperimentje:

_____

Statement 1: binnen de gezondheidszorg wordt er niet of onvoldoende geleerd van situaties waarin patiënten onnodig nadeel ondervinden van medisch handelen of onnodig overlijden (N.B. ik vermijd hier bewust het woord fouten).

Statement 2: binnen de luchtvaart lukt het wel om te leren van ongewenste situaties

Statement 3: er is waarschijnlijk geen enkele arts die bewust het leven of de gezondheid van een patiënt schaadt, net zo min als er een piloot is die met opzet een vliegtuig laat neerstorten

Los van het bovenstaande dragen zelfoverschatting, arrogantie of simpelweg slordigheid wel bij aan het optreden van ongewenste situaties (zowel in de medische wereld als in de luchtvaart), maar in plaats van ons te focussen op het bestraffen daarvan kunnen we beter een systeem opzetten wat ervoor zorgt dat het effect van deze menselijke eigenschappen geminimaliseerd wordt.

Waarom is het opzetten van zo'n systeem in de luchtvaart wel gelukt en in de medische wereld (nog) niet?

Antwoord: de uitkomsten in de medische wereld zijn minder voorspelbaar dan in de luchtvaart: oftewel er gaan aantal mensen dood en er worden altijd mensen gehandicapt, ook al functioneert iedere betrokken medicus optimaal. Het feit dat een patiënt doodgaat kan ook de verwachte uitkomst zijn, in dat geval is er dus geen sprake van onnodig nadeel. Vertaald naar luchtvaarttermen: we weten niet wanneer er een vliegtuig neerstort, dus kunnen we er ook niet van leren.

Wat zijn er aan stappen nodig:

1) het opzetten van een systeem om vast te stellen dat er uberhaupt sprake is van onnodig nadeel: oftewel het vaststellen de 'verwachte uitkomst' en de 'daadwerkelijke uitkomst', gemiddeld over en tijdsperiode, ziekenhuis, operatiekamer, behandelaar, etc, etc. Daarvoor moet er een registratie komen van de toestand van alle patiënten voor en na hun behandeling. Daarna kan er een definitie vastgesteld worden van een 'vliegtuigcrash'

Wanneer stap 1 is uitgevoerd weten we, vertaald in luchtvaarttermen welke vliegtuigen er neerstorten en kunnen we naar de vervolgstap:

2) Er dienen een aantal automatische beveilingsmechanismen ingebouwd te worden: indien bijvoorbeeld een ziekenhuis een sterftecijfer > x heeft wordt het voor x maanden gesloten, indien een medicus > x% patiënten met post-operatieve infecties heeft dan mag hij niet meer opereren gedurende X maanden. Vergelijkbaar met vliegtuigen die aan de grond gehouden worden totdat duidelijk is wat er aan de hand is. Het is daarbij belangrijk dat dit niet als een sanctie gepresenteerd wordt, maar als een beveilingsmaatregel (vergelijkbaar met het aan de grond houden van een bepaald vliegtuigtype nadat het bij een ongeval betrokken is geweest). Ook hier geldt weer dat bij wet moet vastgelegd worden dat dit geen enkele juridische bewijskracht me betrekking tot eventuele rechtszaken tegen medici of instellingen voor gezondheidszorg

Vanuit stap 2 volgt automatisch stap 3:

2) In de periode waarin de automatische beveiligingsmechanismen van toepassingen zijn dient een onderzoek te worden uitgevoerd door een commissie van vakgenoten die komt met een openbaar onderzoeksrapport met aanbevelingen die het onnodige nadeel hadden kunnen voorkomen. Bij wet moet worden vastgelegd dat het onderzoeksrapport alleen bedoeld is om van te leren en geen enkele bewijskracht heeft bij juridische procedures tegen betrokken medici of ziekenhuizen. Anders ontstaat er toch een prikkel om informatie weg te laten die van belang kan zijn om een soortgelijke toekomstige situaties te voorkomen.


Vragen en antwoorden:

1) Maar niet alles wat er misgaat is toch zo ernstig dat een ziekenhuis of medicus gelijk 'aan de grond gehouden moet worden'

Antwoord: nee, daarom moet dit mechanisme ook alleen maar ingezet worden bij 'crashes', niet wanneer het vliegtuig een half uur te laat aankomt.

2) Maar wat dan met individuele beroepsbeoefenaren die misfunctioneren?

Antwoord: daarvoor hebben we de (tucht-)rechtspraak. Die houdt zich bezig met de schuldvraag, genoegdoening, straf en boete. Dat staat los van kwaliteitsverbetering.

3) Waarom automatische beveiligingsmechanismen, is dat niet onrechtvaardig, omdat het misschien helemaal niet de schuld is van ziekenhuis of medicus dat er iets misgaat?

Antwoord: juist daarom is het van belang dat het automatische beveiligingsmechanismen zijn. Op het moment dat er een element van menselijke beoordeling aan wordt toegevoegd dan is de kans heel groot dat er geredeneerd wordt in termen van 'schuld', terwijl het nu juist van belang is dat we dit helemaal los van de schuldvraag zien.

Geen opmerkingen:

Gerelateerde berichten